Ustawa kominowa niezgodna z prawem UE?

Kategoria:

Ministerstwo Skarbu Państwa zamierza uchylić tzw. ustawę kominową jako dyskryminującą pod względem wynagrodzenia kadrę menedżerską przedsiębiorstw państwowych. Osoby zatrudnione na tych samych stanowiskach w firmach prywatnych zarabiają nawet kilkanaście razy więcej.

Uwagi wstępne

Ustawą o wynagrodzeniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi z 3.3.2000 r. (Dz.U Nr 26, poz. 306 ze zm.), zwaną potocznie ustawą kominową, zostały nałożone ograniczenia w wysokości limitu osiąganych zarobków przez szefów przedsiębiorstw i spółek państwowych oraz samorządowych. Regulacja ta dotyczy przedsiębiorstw państwowych, jednoosobowych spółek Skarbu Państwa i samorządu terytorialnego oraz spółek, w których Skarb Państwa bądź samorząd posiada więcej niż 50% kapitału zakładowego lub akcji.

Ile menedżer może zarobić?

Zgodnie z art. 8 ustawy kominowej płaca kadry zarządzającej w przedsiębiorstwach Skarbu Państwa nie może być wyższa niż sześciokrotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale poprzedniego roku1, które wynosi 2 480,47 zł. Dla szefów jednostek podległych limit ten został odpowiednio ograniczony do czterokrotności, trzykrotności lub jednokrotności wynagrodzenia, w zależności od rodzaju podmiotu, w którym menedżer jest zatrudniony. Obecnie górna granica wynagrodzenia sięga więc prawie 15tys. zł.

Ustawa kominowa przyznała także osobom zarządzającym przedsiębiorstwem prawo do rocznej nagrody – przydzielanej w zależności od osiągniętych wyników finansowych, stopnia realizacji powierzonych zadań – oraz do innych świadczeń określonych w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 21.1.2003 r.2. Wysokość takiej nagrody nie może przekroczyć trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia. Świadczenia określone w rozporządzeniu mogą mieć charakter bytowy, socjalny, kulturalny, ubezpieczeniowy. Należą do nich m.in. świadczenia związane z korzystaniem z częściowo odpłatnych usług telekomunikacyjnych, częściowy zwrot użytkowania mieszkania służbowego, nagroda jubileuszowa przyznawana po osiągnięciu odpowiedniego stażu pracy – nie częściej niż raz na 5 lat. Ich wysokość nie może przekroczyć w ciągu roku kalendarzowego 12-krotności średniego wynagrodzenia, na podstawie którego ustala się pobory uprawnionego.

Podmiotom zarządzającym przedsiębiorstwem ustawa odmówiła natomiast prawa do otrzymania nagrody z zakładowego funduszu nagród oraz prawa do roszczeń o udział w zysku przedsiębiorstwa.

Elastyczny charakter wynagrodzenia

Mimo że kwoty wynagrodzenia osiągane przez menedżerów zgodnie z ustawą kominową są wysokie, Ministerstwo Skarbu opowiedziało się za jej uchyleniem jako niezgodnej z prawem unijnym. UE dąży bowiem do tego, by nie preferować i nie dyskryminować żadnych podmiotów gospodarczych. Co więcej, przepisy ustawy nie motywują menedżerów kierujących firmami państwowymi. Zarobki osiągane przez kadrę kierowniczą w przedsiębiorstwach państwowych nie są relatywne w stosunku do wynagrodzeń osiąganych na tych samych stanowiskach w sektorze prywatnym, co powoduje przejścia kadry zarządzającej do sektora prywatnego. Wynagrodzenie czołowej kadry menedżerskiej w sektorze prywatnym sięga od kilkukrotności do kilkunastokrotności maksymalnej pensji dopuszczalnej w ustawie kominowej.

Główny zarzut stawiany ustawie kominowej dotyczy braku możliwości zmiany zasad wynagradzania członków zarządów spółek Skarbu Państwa. Dlatego też w projekcie zaproponowanym przez Ministerstwo Skarbu znalazło się rozwiązanie, by wynagrodzenie zarządów państwowych spółek składało się z trzech komponentów:

1) płaca zasadnicza – zagwarantowana w umowie o pracę. Jej wysokość mogłaby osiągnąć nawet 10-krotność przeciętnej płacy i uzależniona by była od wielkości danego przedsiębiorstwa;

2) element motywacyjny – stanowić ma rodzaj premii wypłacanej w zależności od efektów pracy oraz skutków przeprowadzonej restrukturyzacji. O jego przyznaniu miałaby decydować rada nadzorcza przedsiębiorstwa;

3) udział w zyskach wypracowanych przez przedsiębiorstwo – zgodnie z projektem wyniósłby ok. 2%.

Ministerstwo Skarbu Państwa zaproponowało jednak, aby projekt zmian płacowych nie dotykał wszystkich państwowych przedsiębiorstw, o których mowa w ustawie kominowej, ale wyłącznie tych, w których Skarb Państwa posiada 100% udziału. W związku z tym resort skarbu przygotował już odpowiedni projekt ustawy uchylającej przepisy kominowe oraz rozporządzenia, które ustali na nowych zasadach wynagrodzenie prezesów państwowych firm. Nowelizacja trafi do Sejmu już we wrześniu